وقتی نان، کالای لوکس می شود
افزایش فقر وفلاکت در ایران
سعید یگانه
جنگ ارتجاعی میان دولتهای امریکا و اسرائیل و جمهوری اسلامی برای جامعه و اکثریت مردم بخصوص طبقه کارگر و تهیدستان جامعه بجز تشدید فقر و فلاکت و ویرانی زیرساخت ها، اختناق و سرکوب نتیجه ای نداشت. دراین جنگ ارتجاعی همچنانکه که به درست اعلام کردیم، علارغم ضرباتی که به جمهوری اسلامی وارد شد، جنبش های اعتراضی و کارگری و تحولات سیاسی علیه رژیم را به حاشیه راند.این جنگ قتل عام خونین مردم در دی ماه را به حاشیه کرد و خاصیتی اکر داشت به جمهوری اسلامی جان داد و بقای او را تشدید کرد.
اکنون که هر دو طرف طی تفاهم نامه ای جنگ را موقت پایان داده اند، تناقضات همیشگی جامعه، دوباره سرباز می کنند و به سطح می آیند.مردم تحمل این همه فقر وفلاکت که درطول جنگ بسیارهم تشدید شده، ندارند و جمهوری اسلامی از بحرانهای تو در توی سیاسی و اقتصادی اگر چه به توافق هم برسند، نمی تواند رهایی یابد.
اخیرا دولت با حذف یارانه آرد دولتی، قیمت نان از ابتدایی ترین مایحتاج خوراکی مردم دوبرابرشده است. با این حساب، قیمت نانی که نانوایی ها آرد آن رادر بازار آزاد بدون یارانه و به قیمت غیر دولتی خریداری می کنند برای میلیونها مردم کارگر و زحمتکش و کم درآمد به کالایی لوکس تبدیل شده است.
افزایش قیمت سرسام آور مواد غذایی تنها به نان محدود نیست. بر اساس گزارش مرکز آمار ایران قیمت اجناس درکشور در اردیبهشت ماه حدود ۱۳۰ درصد افزایش یافته است و تورم را ۵۸درصد اعلام کردند. با این احتساب تردیدی نیست که تورم میدانی آنجا که مردم دست به جیب می برند، بسیار بالاتر از این آمار است و به طبع آن گرانی اجناس سر به فلک کشیده و برای بسیاری از خانواده ها نه تنها نان، که کالاهای ضروری دیگرنیزبه سختی قابل خریدند.
صندوق بینالمللی پول پیش بینی کرده است که تورم کلی در ایران در سال ۲۰۲۶ نزدیک به ۶۹درصد خواهد رسید.معنای زمینی آن یعنی قدرت خرید اکثریت مردم به تناسب دستمزد و درآمد، بسیار بیشتر از قبل از جنگ پائین خواهد آمد. یعنی ناچارند برای تامین ابتدایی ترین مایحتاج زندگی از سایر ضروریست زندگی چشم بپوشند.
فشار اقتصادی بخصوص بر خانواده های کارگری و کم درآمد روز به روز بیشتر می شود.خط فقر بنا به داده های آماری در ایران از مرز ۳۰میلیون تومان عبور کرده است، در شرایطی که حداقل دستمزد ماهانه در این وضعیت بحرانی حدود ۱۶میلیون تومان است. تورم انقدر بالاست که حقوق ماهانه کارگران تازه اگر سروقت پرداخت شود، تمام درآمد خانواده فقط صرف تامین مواد غذایی می شود ،که میلیونها خانوار کم درآمد دسترسی به این حداقل هم ندارد.
دلایل تشدید تورم و گرانی
جامعه سرمایه داری ایران دارای بحرانهای تو در تو است.اقتصاد ایران شدیدا بحرانی و ناکارآمد است. تورم، ساختاری و افسار گسیخته در تمام تار و پود جامعه ریشه دوانده است. دستگاه فاسد دولتی، عملکرد سیاسی دولت درعرصه های داخلی و خارجی، بحران اقتصادی رانیز لاینحل و هرنوع سیاست و اقدامی برای کاهش تورم وگرانی فقط مرهمی کوتاه مدت بر زخمهای عمیق اقتصادی و به بن بست میرسند. سرکوب و ارعاب و اعدام طی سالهای گذشته، بخصوص قتل عام مردم معترض در دی ماه ،خیزشهای متوالی کارگران و مردم زحمتکش به دلیل فقر، فلاکت و افزایش مشکلات اقتصادی و سیاسی تنها پاسخ حکومت سرمایه داری اسلامی به نارضایتی و نفرتی است که مردم از رژیم پیدا کرده اند. تجربه حکومت داری جمهوری اسلامی طی سالهای گذشته نشان داده که در چهار چوب نظم کنونی در ایران هر گونه بهبود واقعی و پایدار در زندگی مردم منوط به سرنگونی انقلابی جمهوری توسط طبقه کارگر و سایر مردم ناراضی است.
تفاهم نامه میان دولتهای امریکا وجمهوری اسلامی
تفاهم نامه میان دولتهای امریکا و جمهوری اسلامی بطور موقت به جنگ پایان داد اما تا رسیدن به توافق و صلح موانع زیادی بر سر راه است.با وجود اختلافات هر دو طرف جنگ برای رسیدن توافق نهایی ، اما با توجه به محدودیتهای هر دوی آنان برای ادامه جنگ و عواقب اقتصادی آن، علارغم دستندازهای موقت، توافق بیشتردر دسترس است. در صورت توافق، با فروش نفت و آزادی پولهای بلوکه شده ایران و رفع تحریمها، گشایشی هر چند موقت در اقتصاد ایران به نفع جمهوری اسلامی ایجاد خواهد شد، نه الزاما به نفع مردم وگشایشی در معیشت آنان. واقعیت این است که ساختارو بحران اقتصادی در ایران آنقدرعمیق است که صرفنظر از هردرجه از توافق با دولت امریکا، قطعا نمی تواند اقتصاد ایران را از بحران عمیق اقتصادی نجات دهد.
شاهد این واقعیت، توافق برجام در سال ۲۰۱۵ است، که تازه بحران وتورم اقتصادی این تاریخ در مقایسه با شرایط کنونی ایران قابل مقایسه نیست. در این توافق صرفنظرازآزادی بخشی از پولهای بلوکه شده ایران توسط دولت اوباما، بیشتراز صد میلیارد دلار از محل فروش نفت، پول به خزانه دولت سرازیر شد، اما بحران اقتصادی نه تنها افت نکرد ونه تنها گشایشی در زندگی اقتصادی مردم ایجاد نشد، بلکه به مروروزمان تا به امروزشاهد تشدید بحران اقتصادی، افزایش تورم ، پائین آمدن چندین برابرارزش پول ایران و تشدید فقر وفلاکت وسونامی بیکاری در طول جنگ هستیم. نرخ تورم در سال ۲۰۱۵ هنگام توافق برجام در ایران ۱۲،۵ تا ۱۲،۷ درصد بوده است. امروز تورم اقتصادی طبق گزارش مرکز آمارایران ۵۸ در صد است و تورم میدانی بدون شک خیلی بیشتر از این رقم باشد.
درپایان
دوره بعد از جنگ با تمام پیچیدگی و دشواری آن از یک طرف وارعاب و اختناقی که دولت جمهوری اسلامی برای خفه کردن جامعه به راه انداخته است، رویاروی مردم با جمهوری اسلامی برای بهبود موقعیت اقتصادی و سیاسی جامعه، امری اجتناب ناپذیر است. مشکلات عدیده اقتصادی و سیاسی یقه مردم را گرفته و جمهوری اسلامی پاسخی جز سرکوب به نارضایتی مردم ندارد.جمهوری اسلامی در پایان جنگ هر آرایشی به خود بگیرد، با جامعه ای روبروست که هزاردرد بی درمان دارد، بیکاری، فقر و فلاکت بی داد می کند، وجمهوری اسلامی نه می تواند و نه می خواهد تغیری در زندگی مردم ایجاد کند. یقه جمهوری اسلامی را باید محکم گرفت. مطالبه بهبود زندگی، پرداخت خسارت و تامین مسکن برای قربانیان جنگ، تامین مخارج زندگی خانواده های کارگری و شهروندانی که در اثر جنگ آسیب دیده اند. پرداخت بیمه بیکاری برای افراد آماده به کاروپرداخت تمام حقوق به کارگرانی که دراثر بمباران محل کار بیکارشده اند.تامین فوری نیازهای رفاهی، دارویی، پزشکی وبهداشتی برای کلیه مردم. وسایرمطالباتی که هم اکنون در اعتراض بازنشستگان وکارگران بر زبان جاری است و جواب نگرفته اند. کارگران و مردم چاره ای جز پیمودن این راه ندارند.
3 ژوئیه 2026